energie

Onder basisinfo > transitie kan je uitgebreid lezen hoe eigenlijk werkelijk álles om energie draait: ons leven hangt ervan af. En aangezien we momenteel voor 90% afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen of kernenergie, komt het erop aan om er zuinig mee om te springen.

Hieronder een overzicht van een aantal algemene tips die toegepast kunnen worden zowel thuis als op kantoor als in de kunstensector. Bij de checklists en de goede praktijken op deze website zijn er specifieke opties rond energie in de kunstensector opgenomen. In het onderdeel 'kunst en ecologie' zijn dan weer een aantal voorbeelden opgenomen van instrumenten die het energiegebruik kunnen beperken in de kunstensector.

Trias Energetica

De Trias Energetica is een drie-stappen-strategie ontwikkeld door de Universiteit van Delft, die ons leert welke opeenvolgende stappen genomen moeten worden bij het maken van keuzes over ons energiegebruik. Eerst moeten zoveel mogelijk maatregelen uit stap 1 worden genomen, dan zoveel mogelijk maatregelen uit stap 2 en ten slotte - indien écht nodig - uit stap 3.

- STAP 1: Voorkom onnodig energieverbruik

Groene energie = diegene die je niet verbruikt! Het komt er dus in de eerste plaats op aan om na te gaan of je geen energie kan besparen. Dat streven naar een lager energieverbruik wordt ook ‘rationeel energiegebruik’ (afgekort: REG) genoemd. Minder energie verbruiken betekent een lagere uitstoot van CO₂ en een kleinere bijdrage aan het broeikaseffect. En ook de energiefactuur zal een pak lager zijn.

Geldt deze regel ook nog nu we steeds meer gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen? Jazeker! Zolang er nog gebruik gemaakt wordt van fossiele brandstoffen, bijvoorbeeld voor de aanmaak van zonnepannelen, blijft ' De laatste doet het licht uit’ een gouden regel.

- STAP 2: Gebruik waar mogelijk duurzame energiebronnen

Duurzame energie = energie uit hernieuwbare energiebronnen: fotovoltaïsche en thermische zonne-energie, windenergie, waterkracht, biomassa uit hernieuwbare bronnen ....

Wat is de essentie? Deze energievormen putten geen eindige voorraden uit zoals steenkool, aardolie, aardgas of uranium. Bovendien hebben ze bij de exploitatie geen of slechts beperkte invloed op het leefmilieu.

Moet je dan dure zonnepannelen plaatsen? Niet noodzakelijk! Gewoon overschakelen op een leverancier van groene stroom is de gemakkelijkste en meest efficiënte manier!

- STAP 3: Gebruik fossiele energiebronnen zo efficiënt mogelijk

Zolang niet alle energie hernieuwbaar is, komt het er op aan om zo zuinig mogelijk om te springen met de fossiele energiebronnen.

In tijden van subsidies voor zonnepanelen en grote reclamecampagnes voor groene energie wordt stap 1 vaak vergeten. Zolang niet alle energie groen is, blijft energieverbruik verminderen toch de belangrijkste boodschap!

Tips

Minder energie ...

Electriciteit

Vermijd sluipverbruik. Zet toestellen helemaal uit (door de stekker uit het stopcontact te trekken of een stekkerblok met aan-uitknop te gebruiken) in plaats van in stand-by. Heel veel elektrische apparaten verbruiken energie van zodra ze in het stopcontact steken. En het gaat dan niet enkel om de kleine rode ledlampjes, maar vooral de transformatoren in het toestel die de energiefactuur de hoogte in jagen.
Stel het energiebeheer van je pc of laptop zo in dat het scherm in slaapstand gaat van zodra er tien minuten geen activiteit geregistreerd is.
Koop energiezuinige toestellen met een A-label.
Laat opladers voor gsm en laptop niet onnodig in het stopcontact steken. Ook wanneer ze geen accu opladen, verbruiken ze elektriciteit.
Neem de trap in plaats van de lift.

Verlichting

Gebruik zoveel mogelijk daglicht!
De laatste doet het licht uit ... altijd! Alleen bij héél oude tl-lampen kan je soms nog overwegen om het licht te laten branden om de energie van het opstarten te besparen, maar zulke tl-lampen zijn steeds minder in omloop. Dus: gloeilampen, spaarlampen, holegenen én tl-lampen ... uitschakelen indien niet nodig.
Gloeilampen en halogeenlampen zijn echte energievreters. Ga voor spaarlampen, tl-lampen en ledlampen! Alleen in een koude omgeving (buiten, koelruimten ...) zijn spaarlampen minder geschikt, omdat het bij lage temperaturen even duurt voor ze op volle sterkte branden. Gloeilamp meteen vervangen door een spaarlamp? Of pas als de lamp het begeeft? De gouden regel is dat je een gloeilamp beter vervangt als hij langer dan een uur per dag brandt.
Groen licht Vlaanderen is het netwerk waar wetenschap en industrie samenwerkt aan energiezuiniger licht.

Verwarmen en koelen

Graadje lager? 1°C warmer stoken, betekent 7% meer verbruik! Trek op een frissere dag liever een trui aan dan harder te stoken.
Niemand aanwezig? Zet de verwarming uit of lager.
Zorg voor een goede temperatuurinstelling: hoe meer je decentraal per ruimte kan regelen, hoe beter. Maar zorg ook voor een doordacht gebruik van de techniek: thermostaten of thermostatische kranen waarvan niemand goed weet hoe ze werken, helpen niet.
Vermijd echte energievreters zoals elektrische bijverwarmers.
Moet het gezegd: ramen en deuren dicht als de verwarming of airco werken.
Houd radiatoren en convectoren vrij van kleding of andere voorwerpen, en verstop ze niet achter kasten of bureaus. Zorg er ook voor dat ze niet enkel de ruimte tussen het raam en de gordijnen verwarmen.
Slim verluchten? Gedurende een kwartier de ramen helemaal open in plaats van de hele dag op een kier.

Bouwen / verbouwen

Toets investeringen altijd even af aan de regels van de Trias Energetica: eerst nagaan hoe minder energie kan verbuikt worden, bijvoorbeeld door goed te isoleren, een goede oriëntatie, zuinige toestellen ... in plaats van meteen zelf energie te gaan opwekken.
In Vlaanderen vind je veel info over duurzaam bouwen en verbouwen bij het Vlaams Netwerk Duurzaam Bouwadvies, met als leden de MilieuAdviesWinkel (Provincie Oost-Vlaanderen), Steunpunt Duurzaam Bouwen (Provincie Limburg), de Ecohuisdokter (Stad Antwerpen), Kamp C (Provincie Antwerpen), Zonnewindt (Provincie West-Vlaanderen), VIBE vzw, Dialoog vzw en het Passiefhuis-Platform vzw (niet provinciaal gebonden).
Tal van overheden hebben naast informatie over subsidies ook heel veel praktische informatie gratis beschikbaar op hun website!

Groene energie

Overschakelen op een groene energieleverancier is de gemakkelijkste manier om in één klap een enorm verschil te maken, voor het milieu én voor de portemonnee. Want het wordt keer op keer bevestigd: groene stroom is bijna altijd goedkoper als je de overstap maakt naar een groene leverancier. Zie www.test-aankoop.be. Wie jaarverbruikscijfers bij de hand heeft kan via www.vreg.be/vergelijk-doe-de-v-test-en-vind-uw-ideale-leverancier de goedkoopste leverancier vinden, en dan op www.greenpeace.org/belgium/nl/groene-stroom nagaan hoe groen die is.

Links

Van de overheid

www.vreg.be - van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG) met onder meer de V-test waarmee particulieren en organisaties kunnen nagaan welke energieleverancier het goedkoopst is voor hun situatie.

www.brugel.be - van de Brusselse reguleringscommissie voor de gas- en elektriciteitsmarkten.

www.energiesparen.be - van het Vlaams Energieagentschap (VEA) over hernieuwbare energie en rationeel energieverbruik op maat van particulieren, overheden, organisaties en bedrijven, met onder andere Eerste Hulp bij Energie Sparen, een berekeningsmodule voor het rendement van overschakelen op spaarlampen ...

www.energievreters.be - van de federale overheid met een praktische rekenmodule waarmee je de energievreters in huis kan opsporen, hun verbruik kan verminderen en/of gericht op zoek gaan naar energievriendelijke toestellen.

www.vlaanderen.be/ecologiepremie van de Vlaamse overheid met praktische informatie over energiepremies en –subsidies, gericht naar kleine, middelgrote en grote ondernemingen.

Informatief

www.topten.be - informatie over de meest energiezuinige toestellen op de Belgische markt.

www.steekwattinjezak.be - een praktische handleiding op maat van bedrijven en kmo’s.

www.greenpeace.org/belgium/nl/groene-stroom en www.youvegotthepower.be voor wie na wil gaan hoe groen de groene stroom van de verschillende energieleveranciers nu werkelijk is.

Compenseren

www.compenCO2.be - Wist je dat je niet enkel de uitstoot van transport kan berekenen en compenseren, maar ook de uitstoot van bijvoorbeeld je huishouden of evenement?